Nội dung bài viết
EFS là phí gì trong xuất nhập khẩu – logistics? Trong bài viết này, Vạn Hải sẽ giúp bạn giải thích rõ EFS là gì, ai phải trả và cách tính, để bạn không bị động khi đàm phán hay chốt hợp đồng. Cùng đọc ngay nhé!
EFS là viết tắt của Emergency Fuel Surcharge, có nghĩa là phụ phí xăng dầu khẩn cấp. Đây là khoản phí hãng tàu thu thêm ngoài cước vận chuyển chính (Ocean Freight), nhằm bù đắp chi phí phát sinh khi giá nhiên liệu tàu biển biến động mạnh trong thời gian ngắn, ngoài dự tính trong biểu cước đã công bố.
EFS là viết tắt của Emergency Fuel Surcharge
Ba chữ cái E-F-S ghép từ Emergency (khẩn cấp) – Fuel (nhiên liệu) – Surcharge (phụ phí). Tên gọi này nhấn mạnh tính chất “khẩn cấp”: phụ phí chỉ phát sinh khi có biến động giá nhiên liệu đột ngột, không nằm trong lịch điều chỉnh cước định kỳ mà hãng tàu đã thông báo trước.
Giá dầu FO (dầu chạy tàu) có thể tăng vọt trong vài tuần do biến động địa chính trị hoặc nguồn cung. Vì hợp đồng vận chuyển và báo giá cước thường được chốt trước hàng tháng, hãng tàu dùng phụ phí xăng dầu khẩn cấp như một công cụ “chữa cháy” tài chính, giúp bù lại phần chi phí nhiên liệu phát sinh ngoài kế hoạch mà không phải đàm phán lại toàn bộ biểu cước.
Không. Phụ phí EFS không được tính vào local charge (phí địa phương thu tại cảng xếp/dỡ). EFS là phụ phí cước biển (ocean freight surcharge), được cộng thẳng vào cước vận chuyển chính trên vận đơn, còn local charge là nhóm phí phát sinh tại cảng như THC, D/O, CFS.
Nhầm lẫn này khá phổ biến vì cả hai đều là khoản “phí phát sinh ngoài cước chính”. Điểm khác biệt mấu chốt: local charge gắn với dịch vụ tại cảng (xếp dỡ, chứng từ, kho bãi), trong khi EFS gắn trực tiếp với biến động giá nhiên liệu của chặng vận chuyển trên biển. Khi đối chiếu báo giá, bạn nên tách riêng hai nhóm này để tránh tính trùng hoặc bỏ sót khi dự trù ngân sách.
EFS thường bị nhầm với ba mã phí “họ hàng” cũng liên quan đến nhiên liệu: EBS, BAF và FAF. Bảng dưới đây giúp bạn phân biệt nhanh:
| Tên phí | Tên đầy đủ | Tuyến / phạm vi áp dụng | Đặc điểm riêng |
| EFS | Emergency Fuel Surcharge | Đa tuyến, thu khi giá nhiên liệu biến động đột ngột | Mang tính “khẩn cấp”, ngắn hạn, áp dụng theo thông báo riêng của hãng tàu |
| EBS | Emergency Bunker Surcharge | Chủ yếu các tuyến đi châu Á | Cùng bản chất với EFS (phụ phí nhiên liệu khẩn cấp) nhưng gắn với tuyến châu Á cụ thể |
| BAF | Bunker Adjustment Factor | Toàn cầu, nằm trong biểu cước ổn định | Điều chỉnh định kỳ theo biến động giá nhiên liệu, mang tính dài hạn hơn EFS/EBS |
| FAF | Fuel Adjustment Factor | Toàn cầu (thuật ngữ tương đương BAF) | Cùng bản chất với BAF, chỉ khác tên gọi tùy hãng tàu sử dụng |
Nói ngắn gọn: BAF/FAF là phụ phí nhiên liệu “thường trực”, còn EFS/EBS là phụ phí nhiên liệu “khẩn cấp” — chỉ xuất hiện khi có cú sốc giá bất thường.
Về nguyên tắc, không có quy định cố định ai phải trả phụ phí EFS — trách nhiệm thanh toán phụ thuộc vào điều kiện giao hàng (Incoterms) đã thỏa thuận trong hợp đồng thương mại và hợp đồng vận chuyển. Nếu hợp đồng không nêu rõ, hãng tàu sẽ áp dụng theo tập quán tuyến hàng.
Với điều kiện FOB (Free On Board), người mua (nhà nhập khẩu) chịu trách nhiệm thuê tàu và trả cước biển, nên thông thường người mua cũng là bên chịu phụ phí EFS phát sinh trên cước vận chuyển chính.
Với điều kiện CIF (Cost, Insurance and Freight), người bán (nhà xuất khẩu) là bên thuê tàu và trả cước, nên về nguyên tắc người bán chịu phụ phí EFS. Tuy nhiên nếu phụ phí phát sinh sau khi đã chốt giá CIF, hai bên cần thỏa thuận lại rõ ràng bằng văn bản để tránh tranh chấp.
Không có công thức tính phụ phí EFS thống nhất toàn ngành — mỗi hãng tàu tự công bố mức phí riêng dựa trên chỉ số giá nhiên liệu tại thời điểm áp dụng. Phổ biến nhất là hai cách tính sau:
Mức phí thực tế thay đổi theo từng thời điểm và từng hãng tàu, nên đây chỉ là nguyên tắc tính chung — không phải bảng giá cố định. Cách chính xác nhất là luôn yêu cầu forwarder cung cấp thông báo phụ phí (surcharge notice) mới nhất kèm báo giá.
Ví dụ về phụ phí EFS của hãng tàu ONE
Có. EFS chính là phụ phí xăng dầu khẩn cấp — tên gọi rút gọn của Emergency Fuel Surcharge, được hãng tàu thu khi giá nhiên liệu biến động mạnh ngoài kế hoạch cước đã công bố.
Cả hai đều là phụ phí nhiên liệu khẩn cấp, nhưng EBS thường gắn với các tuyến hàng đi châu Á, còn EFS được dùng linh hoạt hơn trên nhiều tuyến khác nhau tùy theo hãng tàu áp dụng.
Không có mức cố định — mỗi hãng tàu công bố riêng theo từng thời điểm giá nhiên liệu, có thể tính theo USD/container hoặc phần trăm cước biển. Hãy luôn tham khảo thông báo phụ phí mới nhất từ forwarder.
Khi hợp đồng không quy định, hãng tàu sẽ thu trực tiếp từ bên đứng tên trên vận đơn (thường là bên thuê tàu theo Incoterms), sau đó bên này tự thỏa thuận lại với đối tác thương mại của mình.
Hiểu rõ phụ phí EFS ngay từ đầu giúp bạn chủ động dự trù chi phí và tránh những tranh cãi không đáng có với đối tác. Nếu hợp đồng sắp tới của bạn có nguy cơ phát sinh phụ phí nhiên liệu, hãy áp dụng ngay khung 3 bước (Hợp đồng – Incoterms – Thông báo hãng tàu) ở trên để xác định trách nhiệm rõ ràng trước khi ký.
