Nội dung bài viết
Incoterms 2020 là bộ quy tắc thương mại quốc tế do ICC ban hành, gồm 11 điều kiện giao hàng, có hiệu lực từ 01/01/2020. Mỗi điều kiện xác định rõ người bán và người mua ai chịu chi phí, ai chịu rủi ro và ai làm thủ tục hải quan ở từng chặng.
Chọn sai một điều kiện, bạn có thể phải trả những khoản phí cảng không có trong giá, hoặc tự gánh rủi ro khi hàng hư hỏng giữa đường. Bài viết này giúp bạn nắm cả 11 điều kiện trong vài phút, biết phí nào tại cảng Việt Nam do ai trả, và chọn được điều kiện phù hợp cho lô hàng của mình. Cùng Vạn Hải tìm hiểu ngay nhé!


Incoterms (International Commercial Terms) là bộ điều kiện thương mại quốc tế do Phòng Thương mại Quốc tế (ICC) ban hành. Incoterms 2020 là phiên bản hiện hành, công bố tháng 9/2019 và có hiệu lực từ 01/01/2020. Bộ quy tắc dùng các mã 3 chữ cái như FOB, CIF, DAP để thống nhất cách chia trách nhiệm giữa người bán và người mua.
Incoterms không phải luật bắt buộc. Bộ quy tắc chỉ có giá trị ràng buộc khi hai bên dẫn chiếu rõ trong hợp đồng mua bán. Vì vậy, cách bạn ghi điều kiện trong hợp đồng quan trọng không kém việc chọn điều kiện nào.
Incoterms quy định ba nhóm việc: điểm giao hàng và chuyển rủi ro, phân chia chi phí, và trách nhiệm làm thủ tục xuất nhập khẩu.
Incoterms không quy định giá bán, phương thức thanh toán, thời điểm chuyển quyền sở hữu hay cách xử lý vi phạm hợp đồng. Các nội dung này phải ghi riêng trong hợp đồng.
| Incoterms CÓ quy định | Incoterms KHÔNG quy định |
| Nơi và thời điểm người bán giao hàng | Giá bán và đồng tiền thanh toán |
| Thời điểm rủi ro chuyển từ người bán sang người mua | Phương thức thanh toán (T/T, L/C…) |
| Bên nào trả cước vận tải, bảo hiểm, phí bốc dỡ | Thời điểm chuyển quyền sở hữu hàng hóa |
| Bên nào làm thủ tục hải quan xuất khẩu, nhập khẩu | Chế tài khi vi phạm, giải quyết tranh chấp |
| Nghĩa vụ cung cấp chứng từ, thông tin an ninh | Chất lượng, quy cách hàng hóa |
Incoterms 2020 là phiên bản thứ 9 kể từ bộ Incoterms đầu tiên năm 1936. Các lần sửa đổi trước diễn ra vào năm 1953, 1967, 1976, 1980, 1990, 2000 và 2010. Đến nay, Incoterms 2020 vẫn là phiên bản mới nhất. Các tên gọi như “Incoterms 2022”, “2025” hay “2026” mà bạn có thể gặp trên mạng đều không phải phiên bản chính thức của ICC.
Trong kế hoạch công tác năm 2026, ICC đã đưa vào mục tiêu bắt đầu sửa đổi Incoterms, hướng tới Incoterms 2030, nhưng chưa có văn bản mới và chưa công bố ngày áp dụng. Trong lúc chờ, bạn cứ ghi rõ “Incoterms® 2020” trong mọi hợp đồng.’
Đọc thêm: So sánh Incoterms 2010 và Incoterms 2020
Incoterms 2020 gồm 11 điều kiện, chia thành 2 nhóm theo phương thức vận tải. Nhóm thứ nhất có 7 điều kiện dùng cho mọi phương thức: EXW, FCA, CPT, CIP, DAP, DPU, DDP. Nhóm thứ hai có 4 điều kiện chỉ dùng cho đường biển và đường thủy nội địa: FAS, FOB, CFR, CIF.
Ngoài cách chia theo phương thức vận tải, nhiều người còn nhớ theo 4 nhóm chữ cái đầu E – F – C – D. Đi từ E đến D, trách nhiệm của người bán tăng dần.
| Điều kiện | Tên tiếng Việt | Phương thức | Rủi ro chuyển sang người mua khi | Ai thuê vận tải chính | Ai mua bảo hiểm | Thông quan XK / NK |
| EXW | Giao tại xưởng | Mọi phương thức | Hàng sẵn sàng tại cơ sở người bán (chưa bốc lên xe) | Người mua | Không bắt buộc | Người mua / Người mua |
| FCA | Giao cho người chuyên chở | Mọi phương thức | Hàng giao cho người chuyên chở do người mua chỉ định | Người mua | Không bắt buộc | Người bán / Người mua |
| CPT | Cước phí trả tới | Mọi phương thức | Hàng giao cho người chuyên chở đầu tiên | Người bán | Không bắt buộc | Người bán / Người mua |
| CIP | Cước phí và bảo hiểm trả tới | Mọi phương thức | Hàng giao cho người chuyên chở đầu tiên | Người bán | Người bán (tối thiểu ICC A) | Người bán / Người mua |
| DAP | Giao tại nơi đến | Mọi phương thức | Hàng đến nơi chỉ định, sẵn sàng để dỡ | Người bán | Không bắt buộc | Người bán / Người mua |
| DPU | Giao tại nơi đến đã dỡ hàng | Mọi phương thức | Hàng đã dỡ xuống tại nơi chỉ định | Người bán | Không bắt buộc | Người bán / Người mua |
| DDP | Giao hàng đã nộp thuế | Mọi phương thức | Hàng đến nơi chỉ định, đã thông quan nhập khẩu, sẵn sàng để dỡ | Người bán | Không bắt buộc | Người bán / Người bán |
| FAS | Giao dọc mạn tàu | Đường biển, thủy nội địa | Hàng đặt dọc mạn tàu tại cảng đi | Người mua | Không bắt buộc | Người bán / Người mua |
| FOB | Giao lên tàu | Đường biển, thủy nội địa | Hàng đã xếp lên tàu tại cảng đi | Người mua | Không bắt buộc | Người bán / Người mua |
| CFR | Tiền hàng và cước phí | Đường biển, thủy nội địa | Hàng đã xếp lên tàu tại cảng đi | Người bán | Không bắt buộc | Người bán / Người mua |
| CIF | Tiền hàng, bảo hiểm và cước phí | Đường biển, thủy nội địa | Hàng đã xếp lên tàu tại cảng đi | Người bán | Người bán (tối thiểu ICC C) | Người bán / Người mua |
“Không bắt buộc” nghĩa là Incoterms không buộc bên nào mua bảo hiểm. Bên đang chịu rủi ro nên tự cân nhắc mua để bảo vệ mình.
Cách dễ nhất là nhớ theo 4 nhóm chữ cái đầu E – F – C – D, ứng với trách nhiệm của người bán tăng dần.
Hoặc ghi nhớ theo cách:
Bảng dưới đây giúp bạn nhìn tổng quan ai chịu cước vận tải, ai mua bảo hiểm và điểm chuyển giao rủi ro của từng điều kiện, chỉ trong một lần quét mắt.
Mỗi điều kiện dưới đây gồm: điểm giao hàng, ai trả gì, khi nào nên dùng, và một lưu ý từ thực tế làm hàng.
Người bán chỉ cần để hàng sẵn sàng tại kho của mình. Người mua lo bốc hàng, vận chuyển, thông quan xuất khẩu và nhập khẩu.
Khi nào nên dùng: Nên dùng khi người mua có đại lý mạnh tại nước người bán.
Lưu ý từ thực tế: Với hàng xuất khẩu từ Việt Nam, người mua nước ngoài thường không tự đứng tên khai hải quan xuất khẩu được. Trong trường hợp này, FCA thường là lựa chọn an toàn hơn EXW.


Người bán giao hàng cho người chuyên chở do người mua chỉ định, tại kho người bán hoặc tại một địa điểm khác (bãi CY, kho CFS, sân bay). Người bán làm thông quan xuất khẩu.
Khi nào nên dùng: Đây là điều kiện linh hoạt nhất, phù hợp cả hàng container và hàng air.
Lưu ý từ thực tế: Incoterms 2020 cho phép hai bên thỏa thuận để người chuyên chở cấp vận đơn “đã xếp hàng” (on-board B/L) cho người bán. Điểm này hữu ích khi thanh toán bằng L/C.


Đọc thêm chi tiết điều kiện FCA Incoterms 2020
Người bán trả cước đến nơi đến chỉ định, nhưng rủi ro chuyển sang người mua khi hàng giao cho người chuyên chở đầu tiên.
Khi nào nên dùng: Dùng khi người bán có giá cước tốt và người mua muốn nhận báo giá trọn gói đến nơi.
Lưu ý từ thực tế: Người mua nên tự mua bảo hiểm, vì người bán không có nghĩa vụ mua.


Giống CPT, nhưng người bán phải mua bảo hiểm cho người mua với mức tối thiểu ICC (A), tức gần như mọi rủi ro, giá trị tối thiểu 110% giá hợp đồng.
Khi nào nên dùng: Hợp với hàng giá trị cao, hàng air, hàng đa phương thức.
Lưu ý từ thực tế: Đây là thay đổi lớn so với Incoterms 2010, khi CIP chỉ yêu cầu ICC (C).


Người bán chịu chi phí và rủi ro đến nơi chỉ định ở nước đến. Hàng giao trên phương tiện, sẵn sàng để dỡ. Người mua làm thông quan nhập khẩu và nộp thuế.
Khi nào nên dùng: Phổ biến trong bán hàng giao tận kho.
Lưu ý từ thực tế: Phí dỡ hàng và một số phí tại cảng đến dễ phát sinh tranh chấp. Bạn nên ghi rõ trong hợp đồng phí nào thuộc bên nào.


Người bán giao hàng đã dỡ xuống tại nơi chỉ định. Đây là điều kiện duy nhất bắt buộc người bán dỡ hàng tại nơi đến.
Khi nào nên dùng: Dùng khi người bán có năng lực dỡ hàng tại nơi đến, ví dụ hàng dự án.
Lưu ý từ thực tế: DPU thay cho DAT của Incoterms 2010 và không còn giới hạn nơi giao là “terminal” (bến, bãi).


Người bán chịu mọi chi phí và rủi ro đến nơi chỉ định, kể cả thông quan nhập khẩu và thuế nhập khẩu.
Khi nào nên dùng: Hợp khi người bán có pháp nhân hoặc đại lý làm được thủ tục nhập khẩu ở nước đến.
Lưu ý từ thực tế: Bạn nên ghi rõ thuế GTGT khâu nhập khẩu do bên nào chịu, để tránh tranh cãi khi quyết toán.


Người bán đặt hàng dọc mạn tàu tại cảng đi, ví dụ trên cầu cảng hoặc sà lan. Người bán làm thông quan xuất khẩu.
Khi nào nên dùng: Chủ yếu dùng cho hàng rời, hàng siêu trường siêu trọng.
Lưu ý từ thực tế: Hầu như không dùng cho hàng container.


Người bán giao hàng lên tàu do người mua chỉ định tại cảng đi. Rủi ro chuyển khi hàng đã xếp lên tàu. Người mua thuê tàu và trả cước biển.
Khi nào nên dùng: Rất phổ biến ở Việt Nam, nhất là với hàng nhập khẩu.
Lưu ý từ thực tế: Với hàng container, hàng được giao cho hãng tàu tại bãi trước khi xếp lên tàu rất lâu. Vì vậy ICC khuyến nghị dùng FCA thay cho FOB với hàng container.


Bạn đang nhập hàng theo FOB hoặc EXW?
Khi đó bạn là người phải thuê tàu. Vạn Hải báo giá cước từ cảng đi về Việt Nam và lo trọn thủ tục nhập khẩu.
Dịch vụ vận chuyển hàng hóa đường biển quốc tế
Người bán trả cước biển đến cảng đến, nhưng rủi ro chuyển sang người mua khi hàng đã lên tàu ở cảng đi.
Khi nào nên dùng: Dùng khi người bán có giá cước tốt và người mua tự lo bảo hiểm.
Lưu ý từ thực tế: Người mua nên mua bảo hiểm ngay từ cảng đi, vì từ thời điểm đó rủi ro đã thuộc về người mua.


Giống CFR, nhưng người bán mua bảo hiểm cho người mua với mức tối thiểu ICC (C), giá trị tối thiểu 110% giá hợp đồng.
Khi nào nên dùng: Phổ biến với hàng xuất khẩu từ Việt Nam.
Lưu ý từ thực tế: ICC (C) chỉ bảo hiểm một số rủi ro lớn như cháy nổ, đắm tàu. Nếu hàng dễ hư hỏng, bạn nên thỏa thuận nâng lên ICC (A).


| Cặp điều kiện | Điểm giống | Điểm khác quan trọng | Gợi ý |
| FOB và CIF | Rủi ro đều chuyển khi hàng lên tàu ở cảng đi | FOB: người mua thuê tàu, mua bảo hiểm. CIF: người bán thuê tàu và mua bảo hiểm ICC (C) | Nhập khẩu và muốn chủ động cước, lịch tàu: mua FOB. Muốn nhận báo giá trọn đến cảng: mua CIF |
| FOB và FCA | Người mua thuê vận tải chặng chính | FOB chỉ dùng đường biển, rủi ro chuyển khi lên tàu. FCA dùng mọi phương thức, rủi ro chuyển khi giao cho người chuyên chở | Hàng container: nên dùng FCA |
| CIF và CIP | Người bán trả cước và mua bảo hiểm | CIF chỉ dùng đường biển, bảo hiểm ICC (C). CIP dùng mọi phương thức, bảo hiểm ICC (A) | Hàng giá trị cao, hàng air: dùng CIP |
| DAP, DPU và DDP | Người bán chịu rủi ro đến nơi đến | DAP: chưa dỡ hàng. DPU: đã dỡ hàng. DDP: đã thông quan nhập khẩu và nộp thuế | Chọn DDP chỉ khi người bán làm được thủ tục nhập khẩu ở nước đến |
Đây là phần mà các bảng tóm tắt Incoterms thường bỏ qua, nhưng lại khiến chủ hàng Việt Nam mất tiền nhiều nhất. Báo giá “FOB” hay “CIF” thường chỉ nói về cước. Còn các khoản phí địa phương (local charges) tại cảng đi và cảng đến thì nhiều bên không thỏa thuận rõ.
Bảng dưới đây phản ánh thông lệ phổ biến khi làm hàng container đường biển tại Việt Nam. Mức phí và cách thu thực tế phụ thuộc hãng tàu và hợp đồng của bạn.
| Khoản phí | Phát sinh ở đâu | EXW | FCA / FAS / FOB | CFR / CIF / CPT / CIP | DAP / DPU | DDP |
| Phí THC đầu xuất (Terminal Handling Charge) | Cảng đi | Người mua | Người bán* | Người bán | Người bán | Người bán |
| Phí chứng từ / phát hành vận đơn (B/L fee), phí seal | Cảng đi | Người mua | Người bán* | Người bán | Người bán | Người bán |
| Phí khai hải quan xuất khẩu | Nước xuất khẩu | Người mua | Người bán | Người bán | Người bán | Người bán |
| Cước biển (O/F) | Chặng chính | Người mua | Người mua | Người bán | Người bán | Người bán |
| Phí THC đầu nhập | Cảng đến | Người mua | Người mua | Người mua** | Người bán nếu nơi chỉ định nằm sau cảng*** | Người bán |
| Phí lệnh giao hàng (D/O), phí CIC, phí vệ sinh container | Cảng đến | Người mua | Người mua | Người mua** | Cần thỏa thuận rõ*** | Người bán |
| Phí khai hải quan nhập khẩu, thuế nhập khẩu | Nước nhập khẩu | Người mua | Người mua | Người mua | Người mua | Người bán |
| Phí vận chuyển nội địa về kho người mua | Nước nhập khẩu | Người mua | Người mua | Người mua | Người bán (đến nơi chỉ định) | Người bán |
* Với FCA, nếu hàng giao tại kho người bán thì các phí phát sinh sau điểm giao có thể thuộc người mua. Bạn nên ghi rõ trong hợp đồng.
Theo Incoterms, phí dỡ hàng tại nơi đến thuộc người bán chỉ khi hợp đồng vận tải người bán đã ký bao gồm khoản đó. Thực tế, hãng tàu thường thu phí THC đầu nhập và D/O từ người nhận hàng. Vì vậy bạn nên đàm phán và ghi rõ ngay từ đầu.
* Với DAP, DPU, người bán chịu chi phí vận chuyển đến nơi chỉ định. Nếu nơi chỉ định là kho người mua, các phí qua cảng đến thường thuộc người bán. Tuy vậy, hãng tàu hay thu D/O, CIC từ người nhận hàng, nên dễ phát sinh tranh chấp nếu không ghi r
Incoterms quyết định những khoản nào đã nằm sẵn trong giá hóa đơn, nên ảnh hưởng trực tiếp đến cách khai trị giá hải quan. Theo quy định hiện hành của Việt Nam, trị giá hải quan hàng nhập khẩu là giá thực tế phải trả tính đến cửa khẩu nhập đầu tiên. Hàng xuất khẩu tính theo giá bán đến cửa khẩu xuất.
Lưu ý: quy định về trị giá hải quan có thể được sửa đổi. Hãy đối chiếu văn bản mới nhất hoặc hỏi đơn vị khai báo hải quan trước khi khai.
Để chọn nhanh, bạn chỉ cần trả lời 3 câu hỏi theo thứ tự: hàng đi bằng gì, ai nên thuê vận tải chặng chính, và bạn muốn chịu rủi ro đến đâu. Ba câu trả lời này sẽ thu hẹp 11 điều kiện xuống còn 1–2 lựa chọn phù hợp.
| Tình huống của bạn | Điều kiện gợi ý | Lý do |
| Mới nhập khẩu lần đầu, chưa có forwarder | CIF hoặc CFR (hàng biển), CPT hoặc CIP (hàng air) | Người bán lo cước, bạn chỉ cần làm hàng ở cảng Việt Nam |
| Nhập khẩu thường xuyên, có forwarder giá tốt | FOB (hàng rời) hoặc FCA (hàng container, air) | Chủ động cước, lịch tàu, kiểm soát chi phí |
| Xuất khẩu, khách nước ngoài có đại lý riêng | FCA | Bạn vẫn làm được thủ tục xuất khẩu, tránh rủi ro của EXW |
| Xuất khẩu, khách muốn báo giá đến cảng của họ | CIF hoặc CFR (hàng biển), CIP (hàng air) | Tận dụng giá cước tốt của forwarder Việt Nam |
| Bán hàng giao tận kho khách ở nước ngoài | DAP (DDP chỉ khi làm được thủ tục nhập khẩu bên kia) | Tránh rủi ro không thông quan được ở nước đến |
Nếu bạn có forwarder và lượng hàng đều, mua FOB thường giúp kiểm soát chi phí và lịch tàu tốt hơn. Nếu mới nhập khẩu hoặc hàng lẻ tẻ, CIF đơn giản hơn. Tuy vậy, khi mua CIF bạn nên kiểm tra kỹ phí địa phương đầu nhập, vì một số trường hợp cước rẻ nhưng phí tại cảng đến lại cao.
Tình huống 1: Nhập máy móc từ Trung Quốc, 1 container 40 feet. Doanh nghiệp được báo hai giá: CIF Cát Lái và FOB Thượng Hải. Khi so sánh, doanh nghiệp cần cộng thêm vào giá FOB: cước biển, bảo hiểm và các phí đầu nhập (THC, D/O, CIC, vệ sinh container). Với giá CIF thì chỉ cộng phí đầu nhập. Chỉ khi cộng đủ các khoản này, hai mức giá mới so được với nhau.
Tình huống 2: Xuất cà phê đi châu Âu, khách yêu cầu FOB. Hàng đóng container và giao cho hãng tàu tại bãi CY vài ngày trước khi tàu chạy. Nếu container bị hư hại trong bãi, theo FOB rủi ro vẫn thuộc người bán vì hàng chưa lên tàu. Đổi sang FCA bãi CY Cát Lái sẽ giúp rủi ro chuyển sang người mua sớm hơn, đúng với thực tế giao hàng.
Công thức chuẩn: [Điều kiện] + [Địa điểm cụ thể, càng chi tiết càng tốt] + Incoterms® 2020.
Ví dụ: “FOB Cảng Cát Lái, TP. Hồ Chí Minh, Việt Nam, Incoterms® 2020” hoặc “DAP Kho số 5, KCN Hòa Khánh, Đà Nẵng, Việt Nam, Incoterms® 2020”.
Để tra cứu nhanh khi làm hàng, bạn có thể tải bản tóm tắt Incoterms 2020 một trang do đội ngũ Vạn Hải biên soạn. Bản này gồm bảng 11 điều kiện, bảng phí cảng theo nhóm điều kiện và Quy tắc 3 câu hỏi.
Tải miễn phí: Tóm tắt Incoterms 2020 (PDF, 1 trang)
tom-tat-incoterms-2020-van-hai
Toàn văn chính thức của Incoterms® 2020 thuộc bản quyền của ICC. Bạn có thể mua ấn phẩm hoặc ứng dụng chính thức trên website của ICC.
DDP (Delivered Duty Paid) là điều kiện người bán chịu toàn bộ chi phí và rủi ro đến nơi chỉ định ở nước người mua, kể cả thông quan nhập khẩu và thuế nhập khẩu. Đây là điều kiện người bán có trách nhiệm lớn nhất.
Incoterms do Phòng Thương mại Quốc tế (ICC – International Chamber of Commerce) có trụ sở tại Paris ban hành. Bộ đầu tiên ra đời năm 1936. Incoterms 2020 là phiên bản thứ 9.
Không. Incoterms chỉ ràng buộc khi các bên dẫn chiếu trong hợp đồng. Các bên vẫn có thể dùng Incoterms 2010 nếu ghi rõ, nhưng nên dùng bản 2020 để thống nhất với thông lệ hiện nay.
Không. Incoterms chỉ quy định thời điểm chuyển rủi ro và chi phí. Quyền sở hữu do hợp đồng mua bán và luật áp dụng điều chỉnh.
Không nên. FOB chỉ dành cho đường biển và đường thủy nội địa. Hàng air nên dùng FCA (người mua thuê vận tải) hoặc CPT, CIP (người bán thuê vận tải).
Không. DDU và DAF thuộc Incoterms 2000 và đã bị bỏ từ Incoterms 2010. Điều kiện gần tương đương hiện nay là DAP.
Incoterms 2020 được ICC công bố tháng 9/2019 và có hiệu lực từ ngày 01/01/2020. Đến nay đây vẫn là phiên bản hiện hành.
Incoterms 2020 không khó nếu bạn nắm 3 ý: 11 điều kiện chia 2 nhóm theo phương thức vận tải, rủi ro và chi phí không phải lúc nào cũng chuyển cùng lúc (nhất là nhóm C), và phí tại cảng phải được thỏa thuận rõ ngay từ hợp đồng.
Nếu bạn đang phân vân nên chọn FOB hay CIF, hay muốn so sánh tổng chi phí lô hàng theo từng điều kiện, đội ngũ Vạn Hải có thể tư vấn và báo giá trọn gói từ cảng đi đến kho của bạn.
Cần tư vấn chọn điều kiện Incoterms cho lô hàng của bạn?
Liên hệ ngay cho Vạn Hải qua Zalo hoặc hotline 02363537979

























